Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie skutków wprowadzenia z dniem 1 lipca 2003 r. wiz wjazdowych dla obywateli Białorusi, Rosji i Ukrainy

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Marka Zagórskiego w sprawie skutków wprowadzenia z dniem 1 lipca 2003 r. wiz wjazdowych dla obywateli Białorusi, Rosji i Ukrainy, przekazaną nam przy piśmie znak SPS-0202-820p/02 pragnę poinformować co następuje.

   Wprowadzenie przez Polskę wiz wjazdowych dla obywateli Białorusi, Rosji i Ukrainy jest spełnieniem kryterium ochrony zewnętrznych granic Unii Europejskiej przewidzianych w traktacie z Schengen.

   Ruch przygraniczny jest zjawiskiem niezwykle skomplikowanym o wielorakich aspektach ekonomicznych i społecznych. Nie ma wystarczająco szerokich (kompleksowych) analiz tego tematu obejmujących całokształt problemów ruchu podróżniczego oraz naszych funkcji tranzytowych. Przeciwnie, ocena zjawisk bywa upraszczana i sprowadzana w zależności od potrzeby do niektórych tematów nośnych medialnie - szarej strefy, ˝mrówek˝, przemytu towarów akcesyjnych, łamania praw autorskich, międzynarodowej przestępczości. Wprowadzenie wiz nie zlikwiduje powyższych zjawisk, gdyż każde z nich wymaga odmiennych środków przeciwdziałania.

   Ministerstwo Gospodarki ocenia, że wprowadzenie obowiązku wizowego winno być poprzedzone takim przygotowaniem ze strony polskiej, aby powyższe ograniczenia w efekcie nie doprowadziły do istotnego spadku przyjazdu do Polski obywateli Białorusi, Rosji i Ukrainy, w szczególności tych, którzy przyjeżdżają w celach gospodarczych i handlowych, turystycznych, jak również tych którzy realizują tzw. handel przygraniczny itp.

   W oparciu o przygotowywane wcześniej analizy m.in. związane ze skutkami wprowadzenia obostrzeń w ruchu przez granicę wschodnią na początku 1998 r. można się spodziewać m.in. spadku obrotów na przygranicznych targowiskach, spadku wymiany walut w kantorach, zmniejszenia możliwości zarobkowania dla uczestników handlu przygranicznego, a co za tym idzie pewnego wzrostu bezrobocia z tego tytułu. Ewentualną skalę tych zjawisk trudno obecnie dokładnie określić, gdyż wprowadzenie wiz stwarza w tym zakresie nową jakość. Tak więc analogie z wcześniejszymi wydarzeniami mogą mieć jedynie ograniczone zastosowanie.

   Ministerstwo Gospodarki w drugim półroczu br. planuje przeprowadzenie oceny za 2001 r. skali ruchu i struktury popytu gości zagranicznych zza wschodniej granicy jako sytuacji sprzed planowanego na przyszły rok uszczelnienia granic jako bazy dla tego typu porównań w latach następnych.

   Zmniejszenie skali przyjazdów obywateli krajów b. ZSRR oraz z ekonomicznego punktu widzenia niszczenie ożywionej gospodarczej współpracy przygranicznej nie leży w interesie zarówno Polski jak i Unii Europejskiej. Strony będą poszukiwały kompromisu, który pozwoli zachować korzyści wynikające z handlu przygranicznego.

   Przeciwdziałaniem dla negatywnych skutków wprowadzenia wymogu wizowego będą działania rządu w kierunku ułatwienia i uproszczenia przyjazdu obywateli Białorusi, Ukrainy i Rosji do Polski. Wśród nich przede wszystkim należy wymienić:

   - zwiększenie ilości oraz wzmocnienie obsady konsulatów polskich w powyższych krajach,

   - niskie opłaty wizowe,

   - wizy wielokrotnego przekroczenia granicy.

   W interpelacji poselskiej nie precyzuje się, o jakie ewentualne wsparcie dla przedsiębiorców i kupców, których dotychczasowym zajęciem jest szeroko pojęta wymiana przygraniczna chodzi i w jaki sposób mogłoby być udzielane. Można się tylko domyślać, że chodzi o zrekompensowanie spadku obrotów handlowych.

   Brak takiej rekompensaty nie wyklucza skierowania do województw przygranicznych zwiększonej puli środków w ramach polityki regionalnej.

   Prace rządu skierowane są obecnie na przygotowanie szeregu dokumentów (programów), których adresatem są przede wszystkim województwa przygraniczne na ścianie wschodniej. Są to m.in.:

   - ˝Długofalowa strategia rozwoju regionalnego Polski˝,

   - nowelizacja Programu wsparcia na lata 2001-2002,

   - ˝Założenia polityki handlowej Polski wobec rynków wschodnich do 2005 r. (program ˝Odzyskanie rynków wschodnich˝).

   Prace nad ˝Długofalową strategią rozwoju regionalnego Polski˝ prawdopodobnie zakończone zostaną we wrześniu br. Dokument ten będzie podstawą dla tworzenia średniookresowych narodowych strategii rozwoju regionalnego, które określać mają m.in. kierunki i priorytety polityki rozwoju regionalnego państwa w perspektywie najbliższego ćwierćwiecza oraz zasady wyodrębniania obszarów wsparcia, czyli określonych grup jednostek administracyjnych, wobec których prowadzone będą specyficzne działania ze strony rządu.

   W projekcie tego dokumentu przewiduje się m.in. zastosowanie szeregu instrumentów służących wzmocnieniu regionów najsłabiej rozwiniętych, w tym szczególnie wschodnich obszarów przygranicznych. Wśród nich należy wymienić w szczególności podjęcie działań służących usuwaniu infrastrukturalnych oraz edukacyjnych barier rozwoju, wspieranie wielofunkcyjnego rozwoju wsi, turystyki a także współpracy przygranicznej.

   Nowelizacja programu wsparcia na lata 2001-2002 przewiduje wydłużenie funkcjonowania kontraktów wojewódzkich o 1 rok, tj. do roku 2003 i podział pierwotnie przewidywanej na realizację kontraktów kwoty 2 mld PLN w roku 2002 na kwoty 1 mld PLN rocznie w latach 2002-2003.

   Program wsparcia przewiduje wydatkowanie tych kwot na inwestycje wieloletnie samorządu terytorialnego oraz inwestycje własne i zakupy inwestycyjne samorządu, z tej grupy wydatków przewiduje się również możliwość finansowania zadań niebędących inwestycjami do wielkości 5% środków przewidzianych na ten cel.

   Województwa wschodnie wg projektu nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przyjęcia programu wsparcia otrzymają zarówno w roku 2002 jak i w roku 2003 następujące kwoty:

   - warmińsko-mazurskie - 50,51 mln PLN,

   - podlaskie - 12,75 mln PLN,

   - lubelskie - 61,58 mln PLN,

   - podkarpackie - 48 mln PLN.

   Daje to łącznie w latach 2002-2003 kwotę 345,68 mln PLN, co stanowi 17,3% kwoty budżetu państwa przeznaczonego na program wsparcia.

   Przykłady działań zawartych w projektach kontraktów w latach 2002-2003

   warmińsko-mazurskie

   - rozwój infrastruktury drogowej - 21,51 mln PLN

   podlaskie

   - rozwój systemu transportowego województwa - 15,7 mln PLN

   lubelskie

   - pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw - 29 mln PLN

   podkarpackie

   - wsparcie inwestycji infrastruktury społecznej (obiekty kultury, instytucje dydaktyczne) - 4 mln PLN.

   Ministerstwo Gospodarki pracuje obecnie nad programem ˝odzyskanie rynków wschodnich˝ - ˝Założenia polityki handlowej Polski wobec rynków wschodnich do 2005 r.˝. Dokument ten zakłada zwiększenie roli organów administracji i instytucji samorządowych województw ściany wschodniej Polski w pogłębianiu współpracy przygranicznej. Zawiera on postulat wprowadzenia nowego systemu wizowego, który zminimalizowałby przeszkody dla rozwoju współpracy przygranicznej (sprawa leży w gestii Ministerstwa Spraw Zagranicznych), w tym również w kontekście akcesji Polski do UE.

   Oprócz powyższych programów rząd będzie udzielał wsparcia współfinansując ze środków publicznych realizację projektów w ramach funduszy przedakcesyjnych Unii Europejskiej m.in. programu PHARE - Spójność społeczno-gospodarcza, programu SAPARD - instrument wsparcia rolnictwa i obszarów wiejskich oraz programu ISPA dotyczącego ochrony środowiska i transportu (budowa korytarzy paneuropejskich przechodzących przez Polskę). Programy te przeznaczone są dla województw warmińsko-mazurskiego, podlaskiego, lubelskiego i podkarpackiego, śląskiego (PHARE ESC 2000). W 2001 r. (PHARE 2001) zasięg geograficzny udzielanego wsparcia został przez UE rozszerzony o woj. kujawsko-pomorskie, świętokrzyskie, łódzkie.

   Przykładowe propozycje projektów:

   - infrastrukturalne (np. budowa dojazdów do przeprawy mostowej przez rzekę Elbląg),

   - wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw (np. program rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw na obszarach wiejskich i w małych miastach wojewódzkich),

   - rozwoju zasobów ludzkich (np. promocja rozwoju zasobów ludzkich i adaptacji do potrzeb rynku pracy w woj. warmińsko-mazurskim),

   - pomocy technicznej dla beneficjentów i jednostki wdrażającej).

   Projekty dotyczące rozwoju zasobów ludzkich w ramach programu PHARE - Spójność gospodarcza i społeczna mają na celu wzmocnienie potencjału ludzkiego w regionach poprzez wsparcie czterech filarów europejskiej strategii zatrudnienia tzn.: wzrost możliwości zatrudnienia, rozwój przedsiębiorczości, umiejętność dostosowania się i równość szans mężczyzn i kobiet na rynku pracy.

   Wdrażanie poszczególnych projektów rozpocznie się w roku 2002 i potrwa do 2003. Działania w zakresie rozwoju zasobów ludzkich dotyczą głównie:

   - usług doradczo-szkoleniowych dla osób bezrobotnych i zagrożonych bezrobociem,

   - usług doradczo-szkoleniowych dla osób planujących rozpoczęcie działalności gospodarczej,

   - usług szkoleniowych dla pracowników oraz kadry menadżerskiej małych i średnich przedsiębiorstw,

   - wspierania lokalnych porozumień na rzecz zatrudnienia,

   - usług szkoleniowych promujących przedsiębiorczość w szkołach średnich,

   - usług szkoleniowych dla pracowników nowo utworzonych ośrodków informacji turystycznej.

   Problem poruszany w interpelacji pana posła jest niewątpliwie ważny, gdyż ruch przygraniczny w naszych warunkach stanowi kapitalny, aczkolwiek niedoceniany czynnik aktywizacyjny. Rozwój funkcji gospodarczych wynikających z obsługi ruchu przyjazdowego wymagałby jednak większej aktywności przedsiębiorców i władz samorządowych daleko wykraczającej poza postulaty finansowych dotacji z budżetu.

   Z poważaniem

   Minister

   Jacek Piechota

   Warszawa, dnia 3 maja 2002 r.