Odpowiedź na interpelację w sprawie organizacji Państwowej Służby Ochrony Zabytków
  W nawiązaniu do interpelacji posła na Sejm RP pana Juliusza Brauna w sprawie Państwowej Służby Ochrony Zabytków, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów pana Jerzego Buzka oraz w porozumieniu z ministrem kultury i sztuki, przedkładam poniższe wyjaśnienia.
  Kwestie zabezpieczenia prawidłowego funkcjonowania Państwowej Służby Ochrony Zabytków i organizacyjnego zapewnienia zdolności wykonywania zadań publicznych w okresie przejściowym, uregulowane zostały zapisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Art. 16 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy przewidują między innymi, że z dniem 1 stycznia 1999 r. jednostki organizacyjne (w tym wojewódzkie oddziały Państwowej Służby Ochrony Zabytków), mające siedziby w mieście będącym siedzibą wojewody, stają się jednostkami organizacyjnymi stanowiącymi aparat pomocniczy odpowiednich kierowników zespolonych służb, inspekcji i straży wojewódzkich. Natomiast istniejące w dniu 31 grudnia 1998 r. wojewódzkie oddziały Państwowej Służby Ochrony Zabytków, w miastach, które od dnia 1 stycznia 1999 r. nie będą siedzibami wojewodów, z tym dniem wchodzą w skład jednostek organizacyjnych stanowiących aparat pomocniczy odpowiednich kierowników zespolonych służb, inspekcji i straży wojewódzkich.
  Tym samym, ww. ustawa nie przewiduje likwidacji jednostek, o których mowa w interpelacji, a jedynie ich przekształcenie. Takie rozwiązania ustawowe wydają się być wystarczające dla zapewnienia ciągłości funkcjonowania Państwowej Służby Ochrony Zabytków w okresie wdrażania reformy administracji publicznej.
  Jednocześnie służba ochrony zabytków zyskuje we władzach samorządu terytorialnego pełnowartościowego partnera, który powinien opracowywać i realizować programy zarządzania w sprawach dotyczących dziedzictwa kulturowego i jego ochrony w związku z innymi obszarami kompetencyjnymi, a przede wszystkim zagospodarowaniem przestrzennym, działalnością budowlaną, edukacją, a także gospodarką nieruchomościami.
  Ministerstwo Kultury i Sztuki przewiduje możliwość tworzenia przez władze samorządowe własnych jednostek organizacyjnych, ukierunkowanych na zarządzanie dobrami dziedzictwa kulturowego. W ten sposób zostanie dopełniona reforma systemu ochrony dóbr kultury, rozpoczęta w 1990 r., polegająca na rozdzieleniu funkcji administracyjno-inspekcyjnych od zarządzania. W przypadkach, gdzie będą dobrze funkcjonować odpowiednie programy i ich obsługa, ustawodawca przewidział możliwość przekazywania, w drodze porozumienia, kompetencji i zadań służby ochrony zabytków organom samorządu terytorialnego lub dyrektorom muzeów, bibliotek czy innych wyspecjalizowanych instytucji.
  Ustawodawca postanowił również nie tworzyć służby na poziomie powiatów, przewidując jednocześnie możliwość tworzenia delegatur terenowych wojewódzkich oddziałów służby ochrony zabytków. Rozwiązanie takie wpisuje się w standardy organizacyjne państw o sprawdzonych od lat systemach ochrony dziedzictwa kulturowego. O jakości takich rozwiązań świadczy porównanie polskiego krajobrazu kulturowego z wyglądem miast i wsi we Francji czy Włoszech. Zmiany w ustawie o ochronie dóbr kultury, wprowadzone ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (DzU nr 106, poz. 668) zachowują kompetencje i zadania konserwatorskie w gestii administracji rządowej. Mieści się w tym także inspekcja i orzecznictwo dotyczące wszelkich prac przy zabytku. Zgodnie z założeniami reformy należy przyjąć, iż zasięg działania delegatur wojewódzkich oddziałów służby ochrony zabytków może, ale nie musi obejmować terenu nowego województwa, natomiast powinien być zgodny ze specyfiką dziedzictwa kulturowego, jego podziałami historycznymi, sposobami i potrzebami jego ochrony na danym terytorium - tym samym wpływając na organizację służby w poszczególnych dziedzinach ochrony dla różnych kategorii dóbr kultury. W przypadku inspekcji architektonicznej nie da się jednak uniknąć problemu określenia właściwej miejscowości bez szkody dla kontaktu służby z obywatelem i sprawnej kontroli stanu zabytków. Dlatego też w opinii MKiS niezbędne jest:
  - utrzymanie w przyszłym roku budżetowym, przynajmniej na obecnym poziomie, stanu zatrudnienia, wynagrodzeń pracowników służby oraz środków rzeczowych na działalność oddziału wojewódzkiego,
  - uwzględnienie w projekcie tymczasowego statutu i regulaminu urzędu wojewódzkiego, jako jednostki organizacyjnej wojewody, wojewódzkiego oddziału służby z delegaturami tego oddziału, które zostałyby utworzone na bazie obecnych wojewódzkich oddziałów w miastach, które nie będą siedzibami wojewodów.
  Podstawę prawną przyjęcia drugiego rozwiązania daje przepis art. 8 ust. 7 znowelizowanej ustawy o ochronie dóbr kultury z dnia 15 lutego 1962 r. (DzU nr 10, poz. 48 z późn. zm.), zgodnie z którym wojewoda, na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, może tworzyć delegatury wojewódzkiego oddziału służby ochrony zabytków. Prawnym, spójnym i logicznym dopełnieniem tej konstrukcji jest zapis art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (DzU nr 91, poz. 577), w którym przewiduje się dla wojewody prawo do tworzenia delegatur innych, niż delegatury urzędu wojewódzkiego, czyli takich jednostek organizacyjnych, które stanowią aparat pomocniczy kierowników (w tym przypadku wojewódzkiego konserwatora zabytków) zespolonych służb, jakimi są wojewódzkie oddziały służby ochrony zabytków.
  Nie ma zatem podstaw prawnych do uzależnienia istnienia delegatury służby od istnienia delegatury urzędu wojewódzkiego. O tym powinny decydować kompetencje i zadania służby.
  Pragnę zaznaczyć, iż tylko nieliczne inspekcje zespolone, które są wymienione w ustawie z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej (DzU nr 106, poz. 668) - w związku z reformą ustrojową państwa, mają podstawy prawne do tworzenia delegatur.
  Minister
  Janusz Tomaszewski
  Warszawa, dnia 6 listopada 1998 r.
- Interpelacja w sprawie projektu wprowadzenia opłat za przejazdy przez mosty i tunele
- Interpelacja w sprawie stosowania przez deweloperów 22-procentowej stawki podatku VAT na miejsca parkingowe
- Interpelacja w sprawie pracowników kopalń i zakładów Kompanii Węglowej SA z uprawnieniami emerytalnymi
- Odpowiedź na interpelację w sprawie podatku akcyzowego od oleju opałowego
- Interpelacja w sprawie przesunięcia środków przeznaczonych na renty strukturalne oraz zalesianie i przekazania ich na wypłaty premii za dostosowanie gospodarstw do standardów unijnych